السيد عبد الحسين الطيب
12
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)
خلقت بشر را بنصّ آيه شريفه كه ميفرمايد : وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ذاريات آيه 56 . عبادت فرموده و عبادت هم فرع معرفت است و البته معرفت و عبادت توقف بر ارسال رسل دارد كه بندهگان را طريق معرفت و عبادت را به آنها ابلاغ كنند زيرا مجرد عقل كافى نيست ، چنانچه بعضى حكماء قديم قائل شدند ، اما ( اولا ) عقول بشر متفاوت است تفاوت فاحش ( و ثانيا ) درجه اعلاى عقل درك تمام محسنات و مقبّحات و مصالح و مفاسد را بالاخصّ در باب معرفت الهى و صفات ربوبى و افعال خداوندى نميكنند و شاهد بر اين آنكه ميان حكماء بزرگ در هر بابى چه اندازه اختلاف است مثل افلاطون و ارسطو و غير آنها كه خدا را علت تامّه دانسته و انفكاك معلول از علت را محال دانسته و او را فاعل بالاختيار كه معناى قدرت است ندانسته و عالم را قديم دانسته و يك فعل بيشتر در حق او قائل نشده بقاعده الواحد لا يصدر منه الّا الواحد و قاعده لا يصدر الواحد الّا عن الواحد و عقول عشره طوليه ، يا عقول عرضيّه اين دو بزرگ حكيم مختلف شدند . و در علم بارى بيست پنج قول گفتند كه در منظومه ميگويد ( و قيل لا علم له بذاته و قيل لا يعلم معلوماته ) تا آخر اقوال چه رسد در باقى اصول دين و اين همه مسالك باطله جبريّه تفويضيّه در وجود ملائكه و كرات علويّه و وجود جنّ و غير اينها چه رسد به حكم و مصالح و كيفيت عبادات و مضار معاصى و هكذا ، لذا لازم است ارسال رسل و از به دو خلقت بايد رسول باشد تا انتهاء از اين جهت ميفرمايد وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ از آدم تا عيسى صد و بيست و چهار هزار رسول فِي شِيَعِ الْأَوَّلِينَ جيلا بعد جيل هر قومى و قبيلهاى و امتى و طائفهاى و اين آيه براى تسليت حضرت رسالتست كه ميفرمايد :